Myku n lkur, si t mbrohemi



Myku i lkurs sht nj smundje e cila lind si pasoj e shtimit t djerss. Si rrjedhoj e ktij fenomeni ulet pehashi i aciditetit t lkurs, duke krijuar kshtu kushte t favorshme t zhvillimit t mykut, q jan shkaktare t smundjes mykotike. Zakonisht, nga kjo smundje preken njerz q bjn profesione t ndryshme dhe q jan t detyruar t mbajn kpuc, si jan ushtarakt, polict dhe disa profesione t tjera. Myku shfaqet kryesisht midis gishtave t kmbve, por nuk mund t prjashtohen edhe vende n pjes t ndryshme t trupit. Personat, t cilve iu sht krijuar myku, n fillim kan skuqje n vendin e shfaqjes s tij, arje t lkurs dhe iu krijohen disa flluska q pas disa ditsh zverdhen, pra qelbzohen dhe kshtu shfaqen shenjat e infeksionit. Kjo mund t quhet dhe nj myk i infektuar. Pr t kuruar nj pacient q ndodhet n kt gjendje, fillimisht duhet trajtuar n dy pista q jan: shkaku i shfaqjes s ksaj smundjeje dhe e dyta infeksioni dytsor.
Kujdesi
Sipas mjekve, gjat stins s vers, nj kujdes i veant duhet treguar gjat ekspozimit n diell, i cili nuk duhet q ti kaloj caqet e tij. Kujdes duhet t ken grat, pasi n kt stin rrezikon tiu shfaqet lukusi i inflamatods, diskozs ose i gjeneralizuar. Gjithashtu, rrezikohen t shfaqen edhe disa njolla t bardha n fytyr dhe n duar. Ktu veohen edhe disa smundjet infektive, sidomos tek fmijt e vegjl. Kjo ndodh pr shkak t qndrimit n zona t papastra, q jan ln n mshir t fatit. Vendet ku ka mbeturina pa kriter, n plazhe apo zona turistike, jan tepr problematike dhe shkaktojn smundje infektive. T njjtin efekt mund ta japin edhe ambientet e ujit t papastr n disa zona, ku sasia e mikrobeve e kalon dyfishin apo trefishin e mikrobeve. N ambientin e ndotur me mbeturina, shkak pr fillimin e infeksioneve mund t bhen edhe mushkonjat dhe mizat e ndryshme. Tek fmijt me lkur t dobt fizikisht dhe dermatologjikisht, smundjet jan m t predispozuara pr tu shfaqur. Kshtu, shenjat shfaqen n fytyr, n duar me flluska t vogla n fillim t ujshme, t cilat m von infektohen. M von ato acarohen dhe kto sjellin nj temperatur t lart. Ktu lind nevoja e paraqitjes tek mjeku m i afrt.
Klima
Klima e nxeht dhe e lagsht prbn nj faktor risku pr marrjen e infeksionit. Prve ksaj, plazhi dhe pishinat ndikojn n shfaqjen e formave t caktuara t mykut t lkurs. N prgjithsi smundjet mykotike prekin gati njlloj t gjith ata q ekspozohen ndaj faktorve shprthyes. Preken t dy sekset, por m tepr seksi mashkull sesa femr. Kjo shpjegohet me faktin se kto t fundit jan m pak t ekspozuara ndaj ambienteve q favorizojn kto infeksione, si pr shembull, aktivitetet sportive, higjiena jo e prsosur, mnyra e veshjes etj. Pr sa i prket moshs, smundjet mykotike t lkurs takohen m tepr tek t rriturit e m pak te fmijt. Faktort predispozues pr shfaqjen e smundjes klasifikohen n t jashtm dhe n t brendshm. Ndr faktort e jashtm prmenden: prdorimi i rrobave t prbashkta, si kpuc, pantofla, kapele, rroba sintetike t ngushta, kpuc plastike, t cilat krijojn mikroklim t disfavorshme dhe e bjn lkurn m t ndjeshme ndaj infeksionit. Ndrsa si faktor t brendshm, m kryesori sht mosha, pasi vihet re se shfaqja e ktyre smundjeve rritet me rritjen e moshs. Faktor t tjer t brendshm jan dhe disa smundje: diabeti, mbipesha, pacientt q trajtohen me kortizonik imunosupresore (pr smundje t tjera).



Mjekimi

Kshilla e par q jepet n kto raste sht shmangia e vetmjekimit. Kontaktimi me mjekun specialist q n momentin e par q shfaqen problemet, ndihmon n trajtimin n koh t smundjes. Skema e mjekimit varet nga shkalla e smundjes. Q do t thot se, n rastet kur smundja shfaqet n form t leht, mjekimi lokal me antimykotik, sht mjaft i mir dhe efikas. Mjekimi medikamentoz duhet t realizohet vetm nga mjeku specialist dermatolog q n shfaqjen e shqetsimeve t para, n mnyr q t parandalohen shfaqja dhe mbivendosja e infeksioneve dytsore. N format e lehta mund t prdoren vetm mjekimet lokale, ndrsa n format e avancuara sht i kshillueshm mjekimi sistematik pr dy jav i shoqruar me mjekime lokale. sht i kshillueshm q mjekimi lokal t vazhdoj 1-2 muaj pr t parandaluar prsritjen. Gjithashtu, rekomandohet q dhe pas trajtimit, pr larje t prdoren shampo dhe detergjent q prmbajn antimykotik.


Shkaktart
Klima e nxeht dhe e lagsht
Vendet me mbeturina
Djersitja e teprt
Mungesa e higjiens personale
Plazhi dhe pishinat
Prdorimi i rrobave t prbashkta
Rrobat sintetike t ngushta, kpuc plastike
Mosha
Disa smundje si: diabeti, mbipesha, pacientt q trajtohen me kortizonik imunosupresore (pr smundje t tjera)

Simptomat
Skuqje n vendin e shfaqjes s mykut
arje t lkurs dhe krijohen disa flluska q pas disa ditsh zverdhen, pra qelbzohen
Shfaqja e njollave kryesisht n zonn e ekstremiteteve t siprme dhe pjesn e trungut
Njollat kan ngjyra t ndryshme: Kafe, t bardha, dhe roz. Ato kan forma t ndryshme dhe duken si harta npr trup, gj q nuk sht estetike
Ndodh q t shfaqet dhe pruri i leht, por ky shfaqet kur djersit trupi

Llojet e mykut t lkurs

Myku i lkurs sht infeksion i lkurs, i cili shkaktohet nga disa lloj krpudhash q quhen krpudha dermatofite. Dallojm kto familje:
1 Trichophyton (21 lloje) t cilat infektojn lkurn, flokt dhe thonjt.
2 Microsporum (17 lloje) t cilat infektojn lkurn dhe flokt.
3 Epidermophyton floccosum e cila infekton lkurn dhe thonjt po nuk shkakton infeksion t flokve.

Kto krpudha dermatofite ndahen:
a) dermatofite antropofile - t transmetueshme nga njeriu tek njeriu
b)dermatofitet zoofile - t transmetueshme tek njeriu nga kontakti i drejtprdrejt me kafsht (mace, qeni, lopa etj) ose me produktet e infektuara nga kafsht (qumshti etj)
c) dermatofitet gjeofile - t gjendura n tok (humusi). T transmetueshme tek njeriu nga kontakti i drejtprdrejt me tokn.

Mykozat t shkaktuara nga dermatofitet, prcaktohen me emrin Tinea .
Dallojm:
Tinea corporis - e cila karakterizohet nga ndryshime t vogla t cilat mund t shfaqen kudo n trup.
Tinea pedis - (athlete's foot) e cila karakterizohet nga infektimi i gishtit t madh t kmbs dhe shputs s kmbs. (infeksioni m i shpesht tek njerzit)
Tinea unguium - mukoz e thonjve (e vshtir pr tu shruar)
Tinea capitis - karakterizohet nga ndryshime t lkurs s kohs.
Tinea cruris - sht infeksion i zons gjenitale
Tinea barbae - infeksion i lkurs s fytyrs dhe qafs.