Genet qė vėrtetojnė gjakun arian tė shqiptarėve


+ Pėrgjigju tek Diskutimi
Rezultatet nga 1 deri tek 2 prej 2
  1. #1
    Super Forumist Lirenti-Addicted Maska e Erinaa
    Anėtarėsimi
    Jun 2010
    Postime
    6,231
    Gjinia
    Femer
    Reputacioni
    0

    Genet qė vėrtetojnė gjakun arian tė shqiptarėve

    Receta Gatimi

    Shprehja “Kemi gjak tė nxehtė mesdhetar”, duket se nuk ėshtė mė e goditura pėr popullatėn tonė. Tė paktėn kjo ka rezultuar nga analizat ADN-sė, tė kryera nga i vetmi laborator i specializuar nė vend. Shkencėrisht ėshtė e mundur qė shqiptarėt tė kenė gjak ARIAN. Studimi i disa muajve mė parė, ku popullsia jonė rezultoi gjenetikisht e ngjashme me popullatėn e vendeve tė Evropės Veriore ėshtė ripėrsėritur. Pėr tė konfirmuar hipotezėn e ngritur kėsaj here janė marrė dy herė mė shumė kampione gjaku. Gjeografikisht janė analizuar persona nga i gjithė territori i vendit. Mė pėrjashtim tė Shkodrės, Pukės, Lezhės, e mė tej edhe Elbasanit nė mė shumė se 80 % tė rasteve ėshtė vėrejtur se kemi tė njėjtat defekte gjenetike (mutacione) si vendet e Evropės Veriore. Kėtė e vėrteton shpeshtia e njė prej sėmundjeve gjenetike mė tė pėrhapura nė kėto vende, por edhe tek ne: Fibroza Cistike. Njėsoj si nordikėt 1 nė 25 individė ėshtė mbartės i genit, qė shkakton sėmundjen. Ndėrsa nė popullatėn mesdhetare ai haset njė 1 nė 40 raste). Drejtori i Laboratorit Gjenetik Grigor Zoraqi, nė njė intervistė pėr gazetėn “Panorama”, shpjegon tezėn e re. Ai thekson gjithashtu, se pėr t’u provuar katėrēipėrisht kėrkohet njė punė voluminoze nė terren, duke bėrė njė shumėllojshmėri analizash dhe nė grupe tė mėdha popullate.
    Shqiptarėt me gjak arian, hipoteza u ngrit disa muaj mė parė nga njė studim qė ju bėtė. A ka vijuar mė tej kjo iniciativė dhe cilat janė rezultatet?
    Po studimi ka vazhduar, nga 60 kampione gjaku qė kemi marrė nė fillim tek pacientėt, qė vuajnė nga sėmundja e Fibrozės Cistike tani u ėshtė bėrė testi i ADN 120 individėve. Pėr njė popullatė si e jona kėta kampionė janė tregues. Shtrirja gjeografike e personave qė kemi analizuar ėshtė nė tė gjithė territorin e vendit. Hipoteza se jemi tė ngjashėm me vendet e Evropės Veriore bazohet mbi shpeshtinė e njė defekti gjenetik tek personat, qė vuajnė nga kjo sėmundje. Tek tė prekurit prej Fibrozės Cistike ka njė sėrė mutacionesh, por predominon ai qė quhet (DeltaF50. Nga tė gjithė personat, qė kanė kryer testin e ADN ėshtė evidentuar ky lloj defekti nė 77% tė rasteve. Pėr tė qenė mė tė qartė, nėse ky mutacion gjendet nė mbi 70% tė rasteve, atėherė nga ana gjenetike origjina i pėrket Evropės Veriore. Vendet mesdhetare e kanė treguesin e kėtij defekti nė masėn 50%. Fakti qė nė kampionėt e analizuar, tė cilėt janė nga e gjithė Shqipėria, shpeshtia i ka kapėrcyer 70%, na bėn tė mendojmė qė prejardhja gjenetike ėshtė e njėjtė me atė tė vendeve tė Evropės Veriore. Por pėr t’u vėrtetuar plotėsisht kjo, nuk mjafton vetėm ky studim, por duhet njė punė e madhe voluminoze nė terren. Duhet njė projekt i mirėfilltė i mirėmenduar, mbėshtetur dhe financuar.
    Kjo lloj shpeshtie ka rezultuar pėr tė gjithė zonat e vendit?
    Mesatarja nė tė gjithė popullatėn ėshtė 78%, por kemi bėrė njė kategorizim sipas zonave. Kemi vėrejtur se Shkodra, Puka, Lezha e kanė shpeshtinė e kėtij defekti gjenetik njėsoj si zonat mesdhetare nė masėn 50%. Mė tej, Elbasani ka rezultuar me shpeshti 65%. Gjithashtu nė kėto zona janė vėrejtur defekte tė tjera gjenetike, nė pėrhapje mė tė lartė. Por kur bėhet fjalė pėr gjithė popullatėn predominon ajo shpeshti qė pėrmenda mė sipėr.
    Sa raste tė reja me kėtė sėmundje gjenetike kemi nė vend?
    Janė rreth 30 fėmijė qė lindin ēdo vit. Po tė bėsh njė llogaritje tė mirėfilltė rezulton se 1 nė 25 individė ėshtė mbartės i gjenit qė shkakton kėtė sėmundje. Probabiliteti qė dy individė mbartės tė krijojnė familje ėshtė 1 nė 635 raste. Pėr tė lindur njė fėmijė mė fibrozė probabiliteti gjenetik ėshtė 25%. Pra, i bie qė nė 3000 lindje njė fėmijė tė ketė kėtė sėmundje. Po kaq fėmijė lindin edhe nė vendet nordike. Ky ėshtė argumenti qė e plotėson hipotezėn e ngritur.
    Pra, mund tė konsiderohemi njė popullatė me gjak arian?
    Bazuar mbi kėto tė dhėna, gjenetikisht kemi tė njėjtėn pėrbėrje gjenesh si vendet e Evropės Veriore. Por ky studim i kryer ėshtė pak pėr tė dhėnė garanci pėr kėtė hipotezė, qė ėshtė ngritur edhe mė parė, po pa ju referuar gjenetikės. Ajo qė mund t’ju them ėshtė qė do tė grumbullojmė tė dhėna nė vazhdimėsi. Por duhet njė punė e madhe nė terren, mė shumė kampionė gjaku, mė shumė tregues. Pėr kėtė, nevojitet njė projekt i mirėfilltė.
    Jeni nė dijeni tė studimeve tė tjera ndėrkombėtare qė i hapin rrugėn vėrtetimit tė hipotezės sė re, pėr prejardhjen gjenetike tė shqiptarėve?
    Mė ka bėrė shumė pėrshtypje se nė faqe tė ndryshme nė internet diskutohet mbi prejardhjen, por edhe mbi studimin qė ka kryer laboratori jonė. Pra, ėshtė njė hipotezė qė ka interes. Duke parė nė kėto faqe njė shqiptar nė Amerikė referonte mbi njė studim tė ngjashėm i kryer nga njė gjenetist i huaj, qė kishte tė dhėna tė ngjashme. E kam marrė atė studim dhe ai i referohej tė njėjtės sėmundje, dhe tė njėjtės metodologji. Siē e thashė edhe mė sipėr, nga ana shkencore bazat janė hedhur, por duhen akoma mė shumė kėrkime nė ekip.
    Ju thoni punė nė ekip, ndėrkohė qė pėr tė gjithė vendin ne kemi vetėm njė laborator, qė kryen analizat e ADN dhe njė gamė tjetėr ekzaminimesh tė rėndėsishme, a ka pėrputhshmėri mes teknologjisė qė pėrdoret tek ne dhe vendet e tjera?
    Laboratori ka nisur nga puna 4 vjet mė parė dhe ėshtė njė donacion i huaj. Kemi adaptuar tėrėsisht strukturėn e njė nga laboratorėve mė tė mirė qė ka shteti fqinj Italia. Kėtė e them me siguri tė plotė si pėr sa i pėrket aparaturave qė kryejnė analizave, por edhe infrastrukturės nė tėrėsi

  2. #2
    Moderatori Forumit Moderator Maska e MAJDI
    Anėtarėsimi
    May 2009
    Vendndodhja
    Diku ketej rrotull
    Postime
    8,677
    Gjinia
    Mashkull
    Reputacioni
    24
    Interesante kjo nuk e kisha degjuar ndonjher

+ Pėrgjigju tek Diskutimi

Tema tė ngjashme

  1. 5 karakteristika te shqiptareve
    Nga kuklla nė forum Tema Shoqėrore
    Pėrgjigje: 12
    Postimi i Fundit: 02-02-2013, 06:02 PM
  2. Itali, tė shtėna me armė mes shqiptarėve
    Nga gjendar nė forum Shtypi i Ditės
    Pėrgjigje: 2
    Postimi i Fundit: 20-02-2011, 02:02 PM
  3. Zbulohen genet e infarktit
    Nga Kliton nė forum Shkenca dhe Jeta
    Pėrgjigje: 0
    Postimi i Fundit: 01-04-2009, 09:28 AM
  4. Dashuri sipas shqiptarėve
    Nga Kliton nė forum Tema Shoqėrore
    Pėrgjigje: 1
    Postimi i Fundit: 14-03-2009, 03:54 PM
  5. Torturat dhe vrasjet e shqiptarėve nė Greqi
    Nga Altin111 nė forum Aktualiteti Shqiptar
    Pėrgjigje: 1
    Postimi i Fundit: 10-11-2007, 06:56 PM